Magazines

Subscribe to our print & digital magazines now

Subscribe

We're social. Connect with us on:

Kheti Badi

વટાણા પાકને ચેપથી બચાવવા માટે કરો આ ઉપાય

Amanbhai Krishanbhai Kumar Verma
Amanbhai Krishanbhai Kumar Verma
વટાણા પાક
વટાણા પાક

વટાણાની ખેતી આખા ભારતમાં કરવવામાં આવે છે. જેમા ગુજરાત પણ શામિલ છે. શિયાળાની ઋતુમાં વટાણા શાકભાજીઓનો રાજા તરીકે ગણાય છે. તેની ખેતી લીલી ફળી અને દાળ પ્રાપ્ત કરવા માટે કરવામાં આવે છે. વટાણાની દાળની જરૂરિયાતને પહોંચી વળવા માટે પીળા વટાણાની ખેતી કરવામાં આવે છે.પીળે વાટાણાના ઉપયોગ બેસન, દાળ અને છોલેના રૂપમાં કરવામાં આવે છે. લીલીઓ ઉગાડ્યા પછી, છોડનો લીલો ભાગ પ્રાણી ફીડ માટે વપરાય છે. કઠોળનો પાક હોવાથી તેની ખેતીથી જમીનની ખાતરની શક્તિમાં વધારો થાય છે.

વટાણામાં પ્રોટીન, કાર્બોહાઇડ્રેટ, ફાસ્ફોરસ, રેશા, પોટૈશિયમ અને વિટામિનનો ગુણધર્મો હોય છે. જે આમારા શરીર માટે બહુ આરોગ્યપદ હોય છે. લીલા વટાણા ખાવાથી શરીર ફીટ રહે છે. કેમ કે વટાણામાં એંટીઑક્સીડેંટ વધારે પ્રમાણમાં હોય છે. પણ વટાણ પાકમાં રોગ ચોંટી જવાની સંભાવનાઓ હોય છે. આ રોગોથી વટાણાના પાકને બચાવા માટે ખેડૂતો આ ઉપાય કરવું જોઈએ જે અમે નીચે બતાવી રહ્યા છીએ

પાઉડરી મિલ્ડ્યૂ

આ રોગ વટાણા પાકના પાંદડાઓ, કળિઓ અને ટહનિયો અને ફૂળો પર સફેદ પાઉડરના રૂપમાં જોવા મળે છે.આ રોગ પાંદડાના બન્ને બાજુ નાના-નાના ફોલ્લીઓના રૂપમાં હોય છે અને આ રોગ ધીમે-ધીમે બધી પાંદડાઓ પર ફૈલી જાએ છે. જે પાંદડાઓને આ રોગ લાગે છે તે વળી જાએ છે અને વધારે રોગ થવા પર સૂકાઈ જાએ છે. ચેપી કળીઓ અન્ય તંદુરસ્ત કળીઓ કરતા પાંચથી આઠ દિવસ પછી ખીલે છે અને ફળ આપતી નથી.અને જે તેમા ફળ લાગી પણ જાએ તો બહુ નાના હોય છે. કળિઓ ઊપર ફોલ્લીઓ આવી જાએ છે અને બીગંની અંદર ફૂગ વધે છે જેથી બીગની ઉપર સફેદ ફોલ્લી જોવામા આવે છે.

પાઉડરી ચેપ પર નિયંત્રણ

દ્રાવ્ય સલ્ફર (સલ્ફેક્સ) 500 ગ્રામ પ્રતિ એકર અથવા બાવીસ્ટિન 200 ગ્રામ પ્રતિ એકર અથવા કારાથેન 40 ઇસી લણણી વખતે 200 લિટર પાણી સાથે  પ્રતિ એકર દીઠ 80 મિ.લી દરે છંટકાવ કરવું જોઇએ. અંતમાં પાકતા બીજ માટે 0.1% કેલ્સીન પણ ફાયદાકારક છે.

રૂટ ઓગળવું અને નમવું

વાટાણના પાકમાં આ રોગ ફ્યૂજેરિયમ ઑક્સિસ્પોરમ પાઈસીથી થાય છે. ચેપથી રૂટ ઓગળવું લાગે છે અને છોડ સુકાઈ જાએ છે. ચેપી છોડની પાન પીળી થવા લાગે છે તથા છોડ સુકાઈ જાએ છે. ચેપી છોડની  રૂટ ઉપર લીલા-ભૂરો રંગનો ફોલ્લી થઈ જાએ છે. તેથી રૂટ ખરાબ થઈ જાએ છે અને છોડ પણ સુકાઈ ને ટૂટી જાએ છે. ચેપના કારણે વટાણાના છોડમાં દાંડી વિકૃત થઈ જાય છે અને પેશીઓ ક્ષીણ થઈ જાય છે તેથી છોડ મરી જાએ છે. આ ચેપ વટાણાના છોડમાં ફૈબ્રુઆરી-માર્ચ માં જોવા મળે છે.છોડના લીલા ભાગમાં નાનુ પીળાપન આવી જાએ છે, જે ધીમે-ધીમે ભૂરા થવા લાગે છે. રૂટ પર કાળા રંગની ધારિયો બની જાએ છે.

ચેપ પર નિયંત્રણ

બેવીસ્ટિન અથવા કેપ્ટન બીજના 2 કિલોગ્રામ દરે બીજની સારવાર કરો અને જ્યા આ રોગ ફેલો છે ત્યાં વહેલી વાવણી નથી કરવી જોઈએ. ચેપગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં 3 વર્ષ પાક ચક્રને અનુસરો. આરોગ્ય બીજ વાપરો.

રસ્ટ રોગ અને ઓચેરિયા

આ રોગના લક્ષણો સૌ પ્રથમ પાન પર પીળો ગોળો અથવા લાંબી ફોલ્લીઓના સ્વરૂપમાં દેખાય છે, તેને ઇશિઆમી પણ કહેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ યુરીડોસ્પોર્સ છોડના તમામ ભાગો અથવા પાંદડા બંને સપાટી પર રચાય છે. તે સફેદ અને ઓછા બ્રાઉન રંગનો હોય છે. પછી ફલ્લીઓનો રંગ કાળા અને ભૂરો થઈ જાએ છે, જેને ટીલિયમ કહે છે. ચેપ 17-22 ડિગ્રી સેલ્સિયમ તાપમાનમાં નમી અને ઓછી વરસાત થવાથી વધે છે. લાણણીના સમય આ રોગ વધારે હાનિકરાક થઈ જાએ છે.

રસ્ટ રોગ પર નિયંત્રણ

બેવીસ્ટિન તથા કૈપ્ટનને બે ગ્રામ પ્રતિ કિલોના દર થી બીજની સારવાર કરો. ચેપ જ્યા ફૈલી હોય ત્યા સિંચાઈ નથી કરવી જોઇએ જ્યાં આ રોગનો વધુ પ્રમાણ ફેલાયેલો હોય ત્યાં રોગ-સહિષ્ણુ પાક રોપવામાં આવું જોઇએ. પાક પર ઇંડોફિલ એમ 45 નામથી ઓળખાતી દવાઈ 400 ગ્રામ પ્રતિ એકડમા બસો લીટર પાણીમાં ઓળગી ને દરેક દસ દિવસમાં લગાડો.

 

Related Topics

Infection crops peas

Share your comments

Subscribe Magazine