Magazines

Subscribe to our print & digital magazines now

Subscribe

We're social. Connect with us on:

Kheti Badi

કેન્દ્ર સરકાર 27 જંતુનાશક દવાઓ પર મુકાશે પ્રતિબંધ, જુઓ સૂચિ

જંતુનાશકનો છિડ઼કાવ
જંતુનાશકનો છિડ઼કાવ

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લગભગ 27  જંતુનાશકો પર પ્રતિબંધ મૂકાય તેવી સંભાવના છે. કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ પ્રધાન નરેન્દ્રસિંહ તોમારે તાજેતરમાં રાજ્યસભામાં આની ઘોષણા કરી હતી અને એ પણ માહિતી આપી હતી કે સરકારે આ અંગે નિષ્ણાત સમિતિની નિમણૂક કરી છે.

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લગભગ 27  જંતુનાશકો પર પ્રતિબંધ મૂકાય તેવી સંભાવના છે. કેન્દ્રીય કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ પ્રધાન નરેન્દ્રસિંહ તોમારે તાજેતરમાં રાજ્યસભામાં આની ઘોષણા કરી હતી અને એ પણ માહિતી આપી હતી કે સરકારે આ અંગે નિષ્ણાત સમિતિની નિમણૂક કરી છે.તે સાથે જ  કૃષિ વિશેની સ્થાયી સમિતિએ પેસ્ટિસાઇડ મેનેજમેન્ટ બિલ 2020 અંગે લોકોના અભિપ્રાયને આમંત્રણ આપ્યું છે અને પી.સી.ની અધ્યક્ષતા હેઠળ બિલની સમીક્ષા ચાલી રહી છે.

ભારતમાં જંતુનાશક દવાઓ

ભારત હંમેશાં કૃષિમાં જંતુનાશક દવાઓના ઉપયોગ અંગે વિશેષ રહ્યું છે. દેશમાં 1968 થી જંતુનાશક કાયદો છે, જેમાં સમય પસાર થતાની સાથે જ સુધાર કરવામાં આવ્યુ છે.કેન્દ્રીય કૃષિ પ્રધાનના જણાવ્યા અનુસાર વિશેષ સમિતિએ 66 જંતુનાશકોની સમીક્ષા કરી છે. યોગ્ય કાર્યવાહી બાદ સરકારે 12 જંતુનાશક દવાઓ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો અને 6 પર સમીક્ષા ચાલી રહી છે.

1989થી હતુ પ્રતિબંધ

દેશમાં કૃષી માટે જંતુનાશકના ઉપયોગના લીધે મે 1989થી સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ હતો, પરંતુ જાહેર આરોગ્ય કાર્યક્રમોમાં તેનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. તોમારે કહ્યું, વધુમા 27 જંતુનાશકો પર પ્રતિબંધ મૂકવામા આવ્યો છે.તેમણે ઉમેર્યું કે કૃષિ વપરાશમાં ફેનીટ્રોથિયન જંતુનાશક દવા પર પહેલાથી પ્રતિબંધ છે.

કેંદ્રીય કૃષી મંત્રી નરેંદ્ર સિંહ તોમર
કેંદ્રીય કૃષી મંત્રી નરેંદ્ર સિંહ તોમર

સુપ્રીમ કોર્ટના વિચારણા હેઠળ, એન્ડોસલ્ફન જંતુનાશકની સમીક્ષા કરવામાં આવી નથી. 18 જેટલા જંતુનાશક દવાઓનો ઉપયોગ ચાલુ રાખવાની ભલામણ કરવામાં આવી હતી.તોમરના નિવેદનો મુજબ સરકારે ભારતમાં આયાત, વેચાણ અને ઉત્પાદન માટે અત્યાર સુધીમાં 46 જંતુનાશકો અને 4 જંતુનાશકોના ફોર્મ્યુલેશન પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે અથવા તબક્કાવાર બનાવ્યો છે.આમાંથી  પ્રતિબંધિત પેસ્ટિસાઇડ્સને ફક્ત નિકાસના માટે જ ઉત્પાદન કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે,   .

પંજાબમાં 6 જંતુનાશકો પર પ્રતિબંધ

જ્યાં કેન્દ્ર સરકાર ભારતમાં 27 જંતુનાશક દવાઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની તૈયારીમા છે, તે બીજી બાજુ પંજાબના કૃષિ વિભાગે પહેલાથી જ કેન્દ્રને 6 એગ્રોકેમિકલ્સ (જંતુનાશકો) પર પ્રતિબંધ મૂકવાની વિનંતી કરી છે. તેણે તાજેતરમાં મંત્રાલયને એક સંદેશ મોકલ્યો હતો જેમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે બાસમતી ચોખામાં જંતુનાશક અવશેષો પ્રીમિયમ ચોખાના નિકાસમાં અવરોધ ઉત્પન્ન કરે છે.

માંગ વધતા એગ્રો કેમિકલ ઉદ્યોગમાં તેજીની સંભાવના

પંજાબમાં પ્રતિબંધિત 6 જંતુનાશક

  • એસેફેટ
  • બુપ્રોફેઝિન
  • કાર્બોફ્યુરોન
  • થિયોફેનેટ-મેથિલ
  • ટ્રાઇસાયક્લોઝોલ
  • પ્રોપિકોનાઝોલ

પંજાબે ખરીફ સીઝન 2020 માં 9 સંયોજનો એગ્રોકેમિકલ્સ પર છ મહિનાના સમયગાળા માટે પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. તેમાંથી છ ઉપરોક્ત કૃષિ રસાયણો હતા અને બાકીના ત્રણ ટ્રાઇઝોફોસ, પ્રોપીકોનાઝોલ અને થિયામોથોક્સમ હતા.

પ્રતિબંધિત જંતુનાશક
પ્રતિબંધિત જંતુનાશક

કેંદ્ર સરકાર દ્વારા પ્રતિબંધ મુકાવામાં આવતી 27 જંતુનાશક

  • એસેફેટ

 

  • એટરાજિન

 

  • બેનફ્યુરાકાર્બ

 

  • બટલો

 

  • કેપ્ટન

 

  • કાર્બેન્ડાઝિમ

 

  • કાર્બોફ્યુરાન

 

  • હરિતદ્રવ્ય

 

  • 2,4-ડી

 

  • ડેલ્ટામેથ્રિન

 

  • ડાઇકોફોલ

 

  • ડાયમેથોએટ

 

  • ડાયનોકેપ

 

  • ડીયુરોન

 

  • મલાથિયન

 

  • માન્કોઝેબ

 

  • મેથોમાઇલ

 

  • મોનોક્રોટોફોસ

 

  • ઓક્સીફ્લૂર્ફેન

 

  • પેન્ડિમેથાલિન

 

  • ક્વિનાલ્ફોસ

 

  • સલ્ફોસલ્ફરન

 

  • થિઓડિકાર્બ

 

  • થિઓફનાટ નીલમણિ

 

  • થિરમ

 

  • ઝિનેબ

 

  • ઝીરામ

Share your comments

Subscribe Magazine

More on Kheti Badi

More